Trong giai đoạn đổi mới các phương pháp, hoạt động giáo dục theo chương trình giáo dục phổ thông 2018, những giáo viên trẻ trường TH, THCS và THPT Lê Quý Đôn luôn tìm kiếm những phương pháp giảng dạy sáng tạo để làm cho việc học trở nên hấp dẫn và hiệu quả hơn đối với học sinh của mình.
Một cách tiếp cận đã trở nên phổ biến trong những năm gần đây là giáo dục STEAM. Ở bài viết này, những giáo viên nhóm Sinh đã chia sẻ tầm quan trọng của giáo dục STEAM, lợi ích của việc triển khai giáo dục này trong môn Sinh học lớp 10 sao cho hiệu quả.
Giới thiệu về giáo dục STEAM và tầm quan trọng của nó
Giáo dục STEAM là một phương pháp học tập liên ngành tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật và toán học vào. Tầm quan trọng của giáo dục STEAM nằm ở chỗ trang bị cho học sinh một vốn kiến thức cần thiết hỗ trợ cho công việc của các em trong tương lai. Phương pháp này cũng thúc đẩy tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và sáng tạo, đây là những kỹ năng cần thiết để thành công trong bất kỳ nghề nghiệp nào.
Giáo dục STEAM nhấn mạnh vào học tập thực hành, giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Học sinh được khuyến khích khám phá, thử nghiệm và hợp tác với các thành viên trong lớp để phát triển các giải pháp cho các vấn đề trong cuộc sống. Từ đó có thể thu hút sự quan tâm của học sinh và truyền cảm hứng cho các em theo đuổi sự nghiệp trong các lĩnh vực liên quan đến nghiên cứu khoa học.
Lợi ích của việc triển khai giáo dục STEAM trong môn Sinh học lớp 10
Sinh học là môn học góp phần hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất chủ yếu, năng lực chung cốt lõi và năng lực chuyên môn; phát triển năng lực nhận thức kiến thức sinh học, năng lực tìm tòi, khám phá thế giới sống và năng lực vận dụng kiến thức sinh học vào thực tiễn thông qua việc hệ thống hoá, củng cố kiến thức, phát triển kỹ năng.
Môn sinh học được giảng dạy chính thức ở cấp độ THCS và THPT. Môn học cho phép học sinh được quan sát, tìm tòi về bản thân và thế giới tự nhiên xung quanh từ đó rút được ra các kết luận. Bởi thế, quá trình giảng dạy sinh học cần tạo ra các tình huống ứng dụng để vừa học nội dung lý thuyết vừa giải quyết vấn đề ứng dụng thực tiễn lý thuyết đã học thông qua thực hành.
Tuy nhiên trong các bài giảng truyền thống, giáo viên luôn là trung tâm, học sinh sẽ thụ động tiếp nhận kiến thức. Để môn sinh học trở nên gần gũi và hiệu quả hơn, cần có những phương pháp sinh động hơn để đưa học sinh trở thành trung tâm trong các tiết học. Lúc này giáo viên chỉ đóng vai trò định hướng chỉ đạo quá trình nhận thức của học sinh.
Thực hiện giáo dục STEAM trong môn Sinh học lớp 10 có thể mang lại một số lợi ích cho học sinh. Thứ nhất, nó có thể giúp học sinh phát triển sự hiểu biết sâu sắc hơn về chủ đề bằng cách làm cho nó hấp dẫn và phù hợp hơn. Bằng cách kết hợp các hoạt động học tập thực hành và công nghệ, học sinh có thể khám phá và tương tác với tài liệu theo cách có ý nghĩa hơn.
Thứ hai, giáo dục STEAM có thể giúp học sinh phát triển các kỹ năng thiết yếu như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và hợp tác. Những kỹ năng này không chỉ quan trọng để thành công trong các lĩnh vực STEAM mà còn để thành công trong bất kỳ nghề nghiệp nào.
Cuối cùng, việc triển khai giáo dục STEAM trong môn Sinh học lớp 10 có thể giúp học sinh chuẩn bị sẵn sàng cho tương lai bằng cách giúp các em tiếp cận với các loại hình nghề nghiệp và cơ hội trong các lĩnh vực nghiên cứu khoa học.
Đổi mới phương pháp dạy học giáo dục STEAM môn Sinh học lớp 10
Có một số phương pháp dạy học đổi mới có thể áp dụng để thực hiện giáo dục STEAM trong môn Sinh học lớp 10. Bao gồm các:
1. Hoạt động học tập thực hành giáo dục STEAM môn Sinh học lớp 10
Các hoạt động học tập thực hành là một thành phần thiết yếu của giáo dục STEAM. Những hoạt động này cho phép học sinh khám phá và tương tác với tài liệu theo cách có ý nghĩa hơn. Ví dụ, thay vì chỉ đọc về quang hợp, học sinh có thể tiến hành một thí nghiệm để quan sát trực tiếp quá trình này.
Các hoạt động học tập thực hành khác có thể bao gồm mổ xẻ, xây dựng mô hình tế bào hoặc tạo mô hình DNA. Những hoạt động này không chỉ khiến việc học trở nên hấp dẫn hơn mà còn giúp học sinh phát triển các kỹ năng thiết yếu như giải quyết vấn đề và tư duy phản biện.
2. Tích hợp công nghệ trong giáo dục STEAM
Công nghệ có thể là một công cụ đắc lực để triển khai giáo dục STEAM trong môn Sinh học. Ví dụ: phòng thí nghiệm ảo có thể được sử dụng để mô phỏng các thí nghiệm có thể quá nguy hiểm hoặc tốn kém để tiến hành trong lớp học. Các tài nguyên trực tuyến như video, mô phỏng tương tác và podcast cũng có thể được sử dụng để bổ sung cho việc học trên lớp.
Ngoài ra, công nghệ có thể được sử dụng để tăng cường hợp tác và giao tiếp giữa các học sinh. Ví dụ: học sinh có thể sử dụng các nền tảng trực tuyến để làm việc trong các dự án nhóm hoặc chia sẻ công việc của mình với bạn cùng lớp.
3. Hợp tác và làm việc theo nhóm trong giáo dục STEAM
Hợp tác và làm việc theo nhóm là những kỹ năng cần thiết để thành công trong các lĩnh vực STEAM. Bằng cách làm việc theo nhóm, học sinh có thể học hỏi lẫn nhau và phát triển các kỹ năng cần thiết như giao tiếp, giải quyết vấn đề và lãnh đạo.
Các dự án nhóm có thể bao gồm tạo một bài thuyết trình về một chủ đề cụ thể, thực hiện một dự án nghiên cứu hoặc xây dựng mô hình tế bào. Bằng cách làm việc theo nhóm, học sinh cũng có thể phát triển ý thức cộng đồng và hỗ trợ, điều này có thể giúp các em thành công ở trường và hơn thế nữa.
4. Những thách thức trong việc triển khai giáo dục STEAM trong môn Sinh học lớp 10
Mặc dù giáo dục STEAM có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng có những thách thức khi triển khai nó trong môn Sinh học lớp 10. Một thách thức là thiếu nguồn lực và kinh phí. Việc triển khai giáo dục STEAM thường yêu cầu thiết bị và vật liệu chuyên dụng, đắt tiền và khó kiếm.
Một thách thức khác là chưa có nhiều chương trình đào tạo và hỗ trợ giáo viên. Nhiều giáo viên có thể không có các kỹ năng hoặc kiến thức cần thiết để triển khai hiệu quả giáo dục STEẢM trong lớp học. Cung cấp đào tạo và hỗ trợ cho giáo viên có thể giúp vượt qua thách thức này.
Cuối cùng, có thể có sự phản đối từ những học sinh không quan tâm đến các lĩnh vực STEAM hoặc những người có thể không thấy sự liên quan của giáo dục STEAM với cuộc sống. Các nhà giáo dục có thể vượt qua thách thức này bằng cách làm cho giáo dục STEAM trở nên hấp dẫn và phù hợp hơn với cuộc sống của học sinh.
5. Kết luận về Triển khai giáo dục STEAM trong môn Sinh học lớp 10 ở trường TH, THCS và THPT Lê Quý Đôn
Mặc dù vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng trong năm học vừa qua, những giáo viên nhóm Sinh vẫn cố gắng thực hiện được một số tiết học áp dụng phương pháp giáo dục STEAM trong giảng dạy môn Sinh học lớp 10. Bằng cách kết hợp các hoạt động học tập thực hành, công nghệ, nghệ thuật và hoạt động nhóm; giúp cho các tiết học môn Sinh học trở nên hấp dẫn, thú vị và phù hợp hơn với học sinh.
Qua các tiết học, các em học sinh khối 10 trường TH, THCS và THPT Lê Quý Đôn không những đã phát huy được những tài năng của mình về nghệ thuật, công nghệ mà còn được rèn luyện về các kỹ năng thuyết trình, phản biện, hoạt động nhóm thông qua thực hành, sáng tạo những sản phẩm khoa học. Từ đó, nâng cao tính chủ động tìm kiếm thông tin liên quan đến bài học và giúp các em dễ dàng tiếp thu những kiến thức mới một cách sáng tạo mà không phải học thuộc lòng như phương pháp giảng dạy truyền thống.
Áp dụng giáo dục STEAM vào môn sinh học là một phương pháp giảng dạy hiệu quả và thực tiễn giúp học sinhhứng thú với một học và ghi nhớ tốt hơn. Bên cạnh đó, mỗi tiết học, học sinh không chỉ được tiếp thi các kiến thức về môn sinh mà còn được tích hợp kiến thức hóa học, toán học hay kỹ thuật xây dựng, thiết kế một sản phẩm nghệ thuật, … cùng nhau và học thông qua trải nghiệm thực tế.
